Verslag ledenavond
Op 26 november 2025 kwamen we met ruim vijftig leden samen in Theater Munganga. Op het programma stonden onder andere een mogelijke fusie met Amsterdam Energie, een update van projecten, beheer en financiën en een warme bestuurswisseling. Met tussendoor veel muziek. We doen verslag in woord en beeld.
Welkom
Julia Morauw
Julia is net afgestudeerd en werkt nu zo’n anderhalf jaar samen met Aukje aan de communicatie en ledenwerving van Zuiderlicht. Ze heet ons welkom:
Toen ik voor Zuiderlicht ging werken viel me op hoe vaak het woord ‘samen’ viel. Ik rugby zo’n 13 jaar op hoog niveau in Nederland: een sport waarin je letterlijk leert vallen en opstaan. En toen ik laatst gevraagd werd aanvoerder te worden, dacht ik: hoe doe je dat? Hoe geeft je vertrouwen om het sámen goed te gaan doen? En toen ik daarover nadacht kreeg ik een bericht in de Zuiderlicht groepsapp:
‘Vanavond club, wie eet er mee?’
Dat inspireerde me. Allereerst het woordje ‘club’. Dus niet ‘vergadering’, maar mensen die zich als club inzetten voor de energietransitie.
En ook: ‘wie eet er mee?’ Dat gaat over elkaar voeden, zodat je als geheel optimaal productief kunt zijn.
Elkaar voeden is niet altijd letterlijk. Zuiderlicht voedt bijvoorbeeld haar leden met informatie. Ze zijn volledig transparant, ook als er een keer problemen zijn.
Na het appje wist ik dat ik een leider wilde zijn die het teamgevoel hooghoudt, die de anderen voedt en zo iedereen in haar kracht zet.
Luna de Veer (zang) en Martijn Messanella (gitaar) spelen een eigen nummer: ‘Diving deep’, met daarin de teskst ‘let’s see how far we get’: een bruggetje naar het volgende onderwerp.
Fusie met Amsterdam Energie?
Andrea van de Graaf
Andrea bedankt Julia en benoemt dat er ook een mooi groepje jongeren in de zaal zit.
Andrea bedankt Theater Munganga. De vorige ALV bleef de deur dicht en belandden we bij SLA. Om het goed te maken stelt Munganga de ruimte vanavond gratis aan ons beschikbaar, waarvoor dank!
Waarom een fusie?
We zien het vooral als een kans om een krachtiger positie in te nemen in een veranderend speelveld. Met alleen zonnedaken gaan we het niet meer redden. Meer dan voorheen gaan we samenwerken met andere initiatieven in de stad. Want integratie is het sleutelwoord: stroom én warmte én opslag én elektrisch deelvervoer et cetera.
Met Amsterdam Energie werken we op het niveau van de werkgroepen al járen samen. We doen min of meer hetzelfde en we staan voor dezelfde uitdagingen. We denken dat we geld en (vrijwillige) uren kunnen besparen met bijvoorbeeld maar één bestuur. Dat doen we met behoud van het door Julia al genoemde clubgevoel.
Op 30 september was er een avond met de leden van Zuiderlicht en Amsterdam Energie. Voorafgaand aan, en op de avond zelf, beantwoordden we veel vragen. We zijn vervolgens in drie groepen meer de diepte ingegaan. Van die avond deden we eerder al verslag.
We hebben de financiële modellen doorgrond en we denken dat we die in elkaar kunnen voegen. Een projectgroep met onder andere de (oud-)penningmeesters brengt nu alles in kaart. Het lijkt erop dat het ‘gesocialiseerde’ model van Zuiderlicht de voorkeur heeft: leden investeren in een bepaald project, maar de winst komt op een grote hoop waarvan we rente betalen. Een voordeel van het model is dat projecten elkaar waar nodig opvangen. Bij Amsterdam Energie is elk project los geadministreerd. Dat is veel werk en minder sociaal. Als een project problemen heeft raakt dat sommige leden wel en andere niet.
Nieuwe projecten komen daarom allemaal in het zelfde mandje. We starten geen projecten als de businesscase niet klopt. Nieuwe projecten mogen bestaande projecten niet in gevaar brengen. Of de bestaande projecten van Amsterdam Energie nu al in het gezamenlijke mandje komen, daar kijken we nog naar.
Qua visie zijn er maar weinig verschillen. De werkgroep organisatie inventariseert hoe, met wie en met welke (digitale) systemen, statuten, abonnementen, verzekeringen we werken. Wat goed gaat, blijven we zo doen. Waar mogelijk en wenselijk kunnen we het anders en beter gaan doen. Tot slot kijken we naar de verschillende vormen van samengaan. Daarover hebben we binnenkort een gesprek met een coöperatief adviseur.
Wat vragen we nu aan jullie?
Als bestuur besloten we al 5.000 euro te reserveren voor eventuele kosten voor bijvoorbeeld externe adviseurs. Wat we nu van jullie willen weten: kunnen wij tijd gaan besteden aan het serieus verder uitzoeken? Als jullie bij voorbaat zeggen dat jullie een fusie niet zien zitten, kunnen we ons die moeite besparen. Als jullie het wel zien zitten, gaan wij zaken verder uitzoeken. Bij een positieve uitkomst brengen we de fusie, op basis van concrete voorstellen, tijdens een volgende ALV nogmaals in stemming.
Vraag: ik heb er vertrouwen in, maar ik denk dat er nog meer clubs willen aansluiten.
Andrea: Van NDSM Energie weten we al dat zij interesse hebben om aan te sluiten, maar we hebben gezegd dat we eerst dit willen uitzoeken. We moeten niet onbeheersbaar groot worden, maar we houden het open. APEC is de club van álle energie-initiatieven in Amsterdam.
Vraag: wat is de noodzaak van samengaan met een club die een andere cultuur en organisatie heeft?
Andrea: De cultuur is anders, maar Amsterdam Energie kijkt al jaren goed naar hoe wij dingen doen. Met het vorige bestuur van Amsterdam Energie waren er grote verschillen, met het huidige bestuur zien we vooral overeenkomsten. We denken dat we tijd gaan besparen en kennis kunnen delen. Wat Amsterdam Energie bovendien goed heeft gedaan is de samenwerking met om | nieuwe energie, een coöperatieve energiemaatschappij waar veel van hun leden energie afnemen. Daarvoor ontvangen ze een fors bedrag. Projecten hebben als het goed is dat geld niet nodig, die moeten zichzelf bedruipen. Maar de organisatie kan dat geld goed gebruiken voor bijvoorbeeld kennisdelen en gemeenschapsvorming.
Vraag: Ik zou eerst naar APEC kijken en ervoor zorgen dat de belangen van Zuiderlicht niet worden geschaad.
Andrea: We zijn en blijven lid van APEC en we zullen alert zijn op de belangen van Zuiderlicht. We praten daar straks samen over verder.
Vraag: Wat voor soort project hebben we, zeg over vier jaar, samen gedaan?
Andrea en Aukje: We werken nu al samen aan solar carports, aan Amsterdam Wind en de training voor projectleiders. En we hebben, helaas zonder succes, samen aanbesteed op een tijdelijke zonneweide. Denk aan grotere, complexe en innovatieve projecten. We vergroten de capaciteit om projecten op te pakken. We gaan dat nog verder uitwerken.
Stemmen en dansen
Gaan we tijd steken in het verder uitzoeken en voorbereiden van een fusie?
Eén lid stemt tegen, een grote meerderheid stemt voor. We gaan dus door.
Om het te vieren spelen Luna en Martijn ‘Nobody is watching’, een soulnummer dat Luna schreef over dansen en losgaan, alsof niemand naar je kijkt. En de zaal danst mee.
Update projecten
Wouter de Wijn
Wooncoöperatie De Nieuwe Meent in Oost
Op de Nieuwe Meent komen zonnepanelen, onder andere om aan de eisen van de BENG (Bijna Energieneutrale Gebouwen) te voldoen. Omdat Zuiderlicht dat deel oppakt konden de kosten voor de panelen uit het bouwbudget worden gehaald. Een deel van de panelen levert direct stroom aan de bewoners, een deel levert, via het net, stroom aan de buurt.
We werken met een nieuwe generatie panelen die zijn gemaakt van gerecyclede materialen, en die zelf ook weer vrijwel volledig te recyclen zijn. Dat doen we omdat we dat zelf al jaren graag willen. Het kán omdat Gemeente Amsterdam dat stimuleert met subsidie. Het is ook de eerste keer dat we bewust insteken op energie delen. Bewoners gaan zich inzetten om bewust en gelijktijdig stroom van eigen dak te benutten en die met elkaar te delen. Daartoe sluiten ze allemaal een contract af met om | nieuwe energie.
We wachten nu op goedkeuring van de SCE (Stimuleringsregeling Coöperatieve Energieopwekking). Als alles rond is, benaderen we leden in Oost om mee te investeren.
Solar Carports
Aan de solar carports werken we, als APEC, met meerdere coöperaties. Samen met de gemeente kijken we hoe we overal in Amsterdam parkeerplaatsen kunnen voorzien van een zonnedak. In de Buiksloterbanne is er nu een eerste concreet project. Amsterdam Energie gaat dat uitvoeren. De gemeente zorgt voor de financiering en de aanbesteding van de onderconstructie. Rond de zomer van 2026 moet het project klaar zijn.
Vraag: Komen er ook laadpalen?
Wouter: Het idee is om daar in een later stadium een laadhub te maken voor aannemers. De exploitatie van publieke laadpalen heeft de gemeente tot 2030 exclusief gegund aan een commerciële partij, waardoor businesscases voor coöperaties nu niet rondkomen.
Wooncoöperatie De Woonwolk in Noord
Het wooncomplex moet nog gebouwd worden. We onderzoek de haalbaarheid en alle mogelijkheden voor energie delen.
Gemeentelijke daken
Via APEC en de gemeente komen er nog een viertal gemeentelijke daken aan. Dat speelt al langer. De gemeente worstelt met aanbestedingsverplichtingen, maar het lijkt nu los te komen.
Beheer
Het Scope-12 (op twaalf brandveiligheidspunten) keuren van daken is een groot lopend project. Zestien van de dertig daken moeten nog gekeurd worden. Dat is veel werk, duur en ingewikkeld. Dat doen we vaak samen met de installateur, mensen van het werkteam en vrijwilligers. Vind je het leuk om mee te helpen? Laat het ons weten.
Vraag: Wat moet je daarvoor kunnen?
Wouter: Niets. Je moet op het dak kunnen klimmen en een tie-rap kunnen vastmaken en het is handig als je ook nog een boormachine kunt bedienen. Het gaat om simpel en tijdrovend werk, zoals panelen even loshalen en weer vastzetten.
Vraag: Is de installateur niet verantwoordelijk voor het oplossen van de problemen?
Wouter: Ja en nee. Bij recente projecten klopt dat, maar bij oudere projecten zijn de eisen die verzekeraars nú stellen aan een opstalverzekering strenger dan destijds. Soms is niet duidelijk wie toen waarvoor verantwoordelijkheid was. We kiezen ervoor om er zo samen uit te komen.
Opwek
2025 is een goed zon-jaar en eind 2024 zijn er weer een paar daken operationeel geworden. De opbrengst had nog hoger kunnen zijn als er geen defecte omvormers waren en installaties niet waren uitgezet rond de Scope-12 certificering.
Penningmeester, hoe staan we ervoor?
We staan er best goed voor. Vorig jaar hadden we een verlies begroot en sloten we positief af. Dit jaar gebeurt min of meer hetzelfde.
We hadden beloofd om terug te komen op de vraag wat we doen met de leningen van leden die nu tien jaar uitstaan. Die kunnen en willen we terugbetalen, zoals we dat tien jaar geleden ook beloofden. Voor de businesscase is het niet goed om over die lening rente te blijven uitkeren. Daar staat tegenover dat we de regels van het spel veranderden. Het is nu voor alle leden mogelijk om ook al eerder je lening terug te vragen, mits dat past binnen de daarvoor door de leden vastgestelde ruimte. Wat willen de leden? Een aantal leden in de zaal heeft leningen van tien jaar en ouder en wil die leningen niet per se terug.
Vraag: Een lening is een lening, we keren over alle leningen dezelfde rente uit. In die zin is het niet nodig dat mensen met een lening van tien jaar die nu terugvragen. Dat maakt voor de rentepositie toch niet uit?
Maarten: Nee, dat klopt. Maar áls leden hun leningen willen opnemen is daar ruimte voor.
Voor de Toekomst
Martien Kraakman en Julia Morauw
Met steun van de gemeente werken we samen met universiteiten aan het project Voor de Toekomst. Studenten doen binnen keuzevakken deelonderzoeken, ze bestuderen de coöperatieve beweging en ze kijken soms naar wat allemaal kan met de daken van hun eigen onderwijsinstelling. Vijftien studenten volgen op dit moment een verkorte projectleiderstraining.
Martien studeerde tot voor kort aan de VU en kwam via Energiestudent, een soort uitzendbureau voor studenten, bij Zuiderlicht terecht. Hij vertelt hoe hij samen met Aukje een groep studenten begeleidt als onderdeel van het keuzevak Change Making. De studenten werken aan een coöperatieve, zelfvoorzienende wijk. Zuiderlicht is co-learner.
Tim Heijnis gaat na de kerstvakantie aan de slag met studenten van de Hogeschool van Amsterdam (HvA). Zij onderzoeken wat er op een van de concrete daken van de HvA allemaal kan op het gebied van stroomopwek, biodiversiteit en wateropvang.
Bij de VU waren Wouter en Julia voor één dag professor. Zij gaven een gastcollege waarna studenten aan de slag gingen met een concreet dak: het dak van een sportcentrum op Uilenstede. Daar komen panelen op van de VU en mogelijk ook nog coöperatieve panelen. De vraag is alleen: wat doen we met de stroom? Daar dachten de studenten over na, studenten die nu de projectleiderstraining doen. Wie weet staan zij hier, als jonge projectleiders, tijdens een volgende ALV.
Bestuurswisseling
Aukje van Bezeij
Luna en Martijn spelen twee nummers, het eerste is opgedragen aan Sigyn: ‘Jij bent niet bang’. Voor Ronald spelen ze ‘The way you make me feel’ van Michael Jackson.
Sigyn
In 2021, tijdens coronatijd, stuurden we aan alle leden een enquête uit. Een van de vragen die we stelden was: zou je een actievere rol willen spelen? Sigyn antwoordde: ja, ik zou wel in het bestuur willen. Er zijn wel wat dingen die beter kunnen. En zo gebeurde.
Jij zegt, klopt het wat je zegt? Vind jij dat wel echt? Weet je dat wel zeker? Wie heeft dat dan gezegd? Jij bent niet bang. Jij ben de graver naar diepere lagen, jij durft mij uit te dagen.
De tekst van ‘Jij bent niet bang’ is passend. Sigyn was niet bang om ons op alles te bevragen. Om onze kijk aan dingen aan het wankelen te brengen. Om te luisteren en vanuit haar kennis en ervaring als directeur en projectleider precies de goede vraag te stellen. Kritiek is niet altijd leuk, maar wel een cadeautje, op weg naar professioneel en groter.
Om naar professioneel en groter te gaan is het ook Sigyn geweest die APEC vanuit Zuiderlicht APEC stevig heeft neergezet. Gisteren was ik bij een ALV van APEC, waar de werkgroepen aan elkaar presentaties gaven. Het is hartverwarmend om te horen en zien wat we voor elkaar krijgen door regelmatig samen te komen en samen te werken: aan opwek van zonnestroom, wind, warmte, besparen en de integratie van dat alles. APEC is zeg maar het cement tussen al die kleine en soms wat grotere initiatieven in de stad. Dat begint goed uit te pakken, mede dankzij Sigyn.
Sigyn maakt nu de stap van het bestuur van Zuiderlicht naar het bestuur van APEC. Dat betekent dat we Sigyn niet kwijt zijn, dat we haar nog vaak gaan tegenkomen. Daar zijn we blij mee, ze blijft ons dus die soms confronterende vragen stellen.
Ronald
Het woord ‘club’ viel al vaker. Ons helaas overleden bestuurslid Marinus, is ons overleg club gaan noemen. Maar, ik denk dat dat woord is ontstaan aan de grote keukentafel van Ronald, in een woonboot, waar we vaak bij elkaar kwamen. We kregen daar de lekkerste en met veel liefde en aandacht bereide koffie. Over het water kwam de zon binnen en als dat niet zo was dan knapperde er een (fossiel) vuurtje. We zaten daar altijd warm en gezellig. Club was en is iets wat je nooit overslaat, want het doet ertoe en je kijkt ernaar uit.
Er is ook nog een andere club. Na zo’n avond als deze is het altijd Ronald die op de app iets zegt als: ‘Jongens, wat een fijne club zijn we toch.’ Club, dat zijn we dus ook met z’n allen, de leden van Zuiderlicht.
Ronald was een van de oprichters en ruim twaalf jaar bestuurslid. Ronald bestuurt als een schipper aan het roer, met de blik op ver weg. Het is duidelijk waar we naartoe koersen. Hoe? Dat is iets om onderweg nog uit te vinden, de bemanning vertrouwt hij volledig. Als er iets aan de hand is, is Ronald als eerste bereid om het moeilijke telefoontje te doen en voor die bemanning de hete kooltjes uit het vuur te halen.
Ronald is al langere tijd uit Amsterdam weg is, maar toen Andrea ziek werd, werd hij toch voorzitter. Totdat we iemand anders zouden vinden.
Beeldportret
Voor Ronald hebben we kunstenaar Isabella Jansen gevraagd om een beeldportret te maken. Dat deed Isabella eerder al voor de andere oprichtende bestuursleden: Pauline Westendorp, Yolanda Sikking en Marinus Knulst. Met de beeldportretten leggen we de personen en hun waarden vast: om mee te nemen, de toekomst in. Ronald zien we met zonnebloemen, de blik vooruit, eeuwig zon op zijn kop en wind in de haren.
Frank Boon
En nu denken jullie, hoe verder? Hoe kunnen we deze bestuurders vervangen? Dat lijkt onmogelijk, en toch denken we dat jullie na vanavond met een gerust hart naar huis kunnen. We stellen aan jullie voor, iemand die de meesten van jullie wel kennen: Frank Boon.
Wie kent Frank niet?
Vier mensen kennen hem niet. Frank was, piepjong, één van de medeoprichters van Zuiderlicht. Hij was ook heel even bestuurslid. Maar als je concrete plannen hebt, moet je aan de bak: niet alleen besturen maar ook doen. Samen met Aukje ging hij naar het werkteam, waar hij tien jaar lang projecten ontwikkelde.
Hij ontwikkelde ook een projectleiderstraining waarmee hij zijn kennis overdroeg aan onder andere Wouter en Calixte. Van de dertig projecten deed Frank er samen met die nieuwe projectleiders zo’n vijfentwintig.
Daarnaast ontwikkelde Frank samen met Tineke twee jaar lang Amsterdamse coöperatieve windmolens. Die staan er nog niet, maar daar leerde hij veel van.
Na tien jaar Zuiderlicht maakte Frank de overstap naar om | nieuwe energie. Daar is hij in alle complexiteit gedoken waar we nu tegen aankijken. En energie delen. Alles waar we met Zuiderlicht iets mee moeten én willen. Zijn kennis is dus zeer welkom. We zijn blij dat hij die in zijn vrije tijd, naast zijn drukke baan bij om | nieuwe energie, in de praktijk komt brengen.
Frank:
Ik ga Zuiderlicht vooral helpen met het opzetten van een gemeenschap, zodat we de energie die we nu met dertig projecten opwekken, dat we die ook zelf gaan afnemen. Dat is het grote complexe vraagstuk waar we in coöperatief Nederland tegenaan kijken. Bij om | nieuwe energie ben ik constant bezig dat op te lossen en dat gaan we hiernaartoe brengen.
Stemmen
De leden verlenen massaal decharge aan Ronald en Sigyn en stemmen voor de aanstelling van Frank als voorzitter.
Afscheidswoorden Ronald
In 2011 fietste ik met Pauline langs het toen net opgeleverde clubhuis van Arsenal en we bedachten, daar leggen we voor de Kerst wel panelen op. We gingen mensen bellen en bij elkaar komen als ‘Olympisch Energiebedrijf’, wat niet mocht van het IOC. Het clubgevoel is al vaker genoemd: mensen haakten aan en gingen nooit meer weg.
Ook al genoemd is ook het vertrouwen dat bestuursleden en het werkteam in elkaar hebben. Van alle vergaderingen die ik mijn leven had, vond ik club de leukste. Daar wil je inderdaad bij zijn.
Sinds een paar weken ben ik nu voorzitter van een energiecoöperatie in Oldemarkt en die zijn stinkend jaloers als ze deze avond met mooie mensen, met jongeren en muziek zien. Ik ga mijn best doen om daar ook zoiets voor elkaar te krijgen. Want de essentie is niet het geld, maar elkaar vertrouwen, samen dingen oppakken, leden die ons komen helpen, alleen dán kun je hele bijzondere projecten realiseren. Een commerciële ontwikkelaar kan dat niet.
Ik heb ook alle vertrouwen in de samenwerking met Amsterdam Energie en dat de coöperatieve beweging daar sterker van wordt.
Ik wil jullie bedanken voor het vertrouwen, deze fijne avonden en ik blijf, net als Pauline, komen. Ik heb er alle vertrouwen in dat het goed komt met het bestuur, het werkteam en al onze mooie, actieve leden. Het is een mooie club!
Zingen
We sluiten af met een lied voor Sigyn en Ronald, op de melodie van ‘We’ll meet again’.
