Ging de provincie haar boekje te buiten in besluit over windmolens Noorder IJ-plas? (de rechter beslist)

Windmolens in en rond de stad zijn ingewikkelde materie. Ruimte is schaars en iedereen heeft andere plannen en belangen. Waarom zou je aan zo’n avontuur beginnen?

Omdat we stroom nodig hebben. Hoe meer we onze auto’s elektrisch gaan laden en onze huizen gaan verwarmen met warmte van de aarde, zon en oppervlaktewater, des te meer stroom zullen we gebruiken. Liefst, duurzame, betrouwbare en betaalbare stroom.

Daarvoor kun je maar beter niet afhankelijk zijn van landen als Rusland of de VS. En met alleen zonnepanelen die vooral overdag en ’s zomers soms zelfs te veel stroom opwekken, kom je er niet.

20 jaar, vele uren en 1,1 miljoen euro

Twintig jaar lang werkten Amsterdammers aan lokale windmolens aan de Noorder IJ-plas. De gemeente en lokale energiecoöperaties investeerden samen vele uren en 1,1 miljoen euro in de ontwikkeling.

Het was hard werken, maar uiteindelijk voldeed het plan aan alle vooraf gestelde voorwaarden. In 2023 gaf Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied daarom een positief advies aan Provincie Noord-Holland om een zogenaamde verklaring van geen bedenkingen (vvgb) af te geven. Gedeputeerde Staten (GS) hadden al ingestemd, maar Provinciale Staten besloten anders en veegden daarmee tegen alle verwachtingen in het plan van tafel.

Op welke gronden?

Dat was de vraag van de rechter op 26 maart 2026.

Vanwege vogels? Dan zou in heel Nederland nooit meer een windmolen kunnen worden gebouwd, zei de rechter. Vanwege vleermuizen? De coöperaties hebben als doel een leefbare wereld, voor mens én natuur. Ze kregen niet de kans om nog extra maatregelen uit te werken. Maar het ging om een omgevingsvergunning, op basis van een Milieu Effect Rapportage (MER) die positief adviseerde. Het ging niet om een natuurvergunning, dat is niet aan PS. Die had een te grote broek aangetrokken.

Rol Rijkswaterstaat

Een sleutelrol speelde ook Rijkswaterstaat (RWS). Windmolens kunnen automobilisten afleiden, zegt RWS. Dat ontkende niemand, maar wel het belang dat PS hechtte aan dat advies. Immers, tijdens de bouw gaat het in de 20, 30 seconde waarin automobilisten langsrijden, om een statisch gebeuren. Er draait nog niks. En draaiende windmolens zijn ondertussen ‘normaal landschap’, zei de adviseur van Gemeente Amsterdam.

Het echte probleem is het Coenplein, waar de windmolens langs komen te staan. In de woorden van de rechter is dat ‘het gevaarlijkste kruispunt van Nederland’, met veel afslagen, reclamezuilen et cetera. Met of zonder windmolens moet daar wat veranderen.

Andere belangen en risico’s

Wat op tafel kwam is dat RWS geen wettelijke partij is bij het afgeven van een vvgb. RWS is een adviseur, net als elke andere adviseur. Waarom heeft PS de risico’s voor de automobilist niet afgewogen tegen andere risico’s, zoals die van klimaatontwrichting, noodweer en onze te grote afhankelijkheid voor een basisvoorziening? Waarom zijn niet ook andere overwegingen meegenomen, zoals gemeenschappelijke doelstellingen om CO2-uitstoot te verminderen en meer duurzame energie op te wekken? Samenwerken in plaats van elkaars plannen te torpederen?

De rechter beslist

Ging de provincie haar boekje te buiten in het besluit over windmolens Noorder IJ-plas? Over zes weken doet de rechter uitspraak.